მსოფლიოში ისტორიული დემოგრაფიული ცვლილება დაფიქსირდა – 65 წლის და უფროსი ასაკის ადამიანების რაოდენობამ პირველად გადააჭარბა 5 წლისა და უმცროსი ასაკის ბავშვების რაოდენობას. ამის შესახებ აშშ-ის აღწერის ბიუროს ახალი ანგარიში მიუთითებს.
ცვლილების მთავარი მიზეზი შობადობის გლობალური შემცირება და სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდაა. დემოგრაფების შეფასებით, ეს ტენდენცია უახლოეს ათწლეულებში კიდევ უფრო გაძლიერდება და მსოფლიო მოსახლეობის ასაკობრივ სტრუქტურას მნიშვნელოვნად შეცვლის.
აშშ-ის აღწერის ბიუროს მონაცემებით, გარდამტეხი მომენტი 2023 წელს დადგა. ამ დროისთვის მსოფლიოში 65 წელს გადაცილებულთა რაოდენობამ 5 წლამდე ბავშვების რაოდენობას გადააჭარბა. 2025 წლისთვის ხანდაზმულები უკვე მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით 10.5%-ს შეადგენდნენ.
განსაკუთრებით სწრაფად იმატებს ხანდაზმული მოსახლეობის რაოდენობა. პროგნოზის მიხედვით, 65 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანების რაოდენობა 2025 წლის დაახლოებით 852 მილიონიდან 2060 წლისთვის 2 მილიარდამდე გაიზრდება.
დემოგრაფიული ცვლილება უკვე მნიშვნელოვან ეკონომიკურ გამოწვევად იქცა. მოსახლეობის დაბერება ზრდის მოთხოვნას ჯანდაცვაზე, ხანგრძლივ მოვლასა და სოციალურ პროგრამებზე, მაშინ როდესაც სამუშაო ასაკის მოსახლეობის წილი თანდათან მცირდება. ეს განსაკუთრებით რთული შეიძლება აღმოჩნდეს იმ ქვეყნებისთვის, სადაც საპენსიო და ჯანდაცვის სისტემები სწრაფად მზარდი ხანდაზმული მოსახლეობისთვის მზად არ არის.
მიუხედავად იმისა, რომ ევროპა კვლავ მსოფლიოს ყველაზე ხანდაზმულ რეგიონად რჩება, ასაკოვანი მოსახლეობის ყველაზე დიდი რაოდენობრივი ზრდა სხვა რეგიონებშია მოსალოდნელი. დემოგრაფიული დაბერება უკვე აღარ არის მხოლოდ მდიდარი ქვეყნების პრობლემა და სულ უფრო ფართოდ ვრცელდება აზიაში, ლათინურ ამერიკასა და აფრიკაშიც.
ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ მოსახლეობის დაბერება მხოლოდ ხარჯებთან დაკავშირებულ პრობლემად არ უნდა განიხილებოდეს. მზარდი ხანდაზმული მოსახლეობა შესაძლოა ეკონომიკურ რესურსადაც იქცეს, თუ ქვეყნები შექმნიან პირობებს უფროსი ასაკის ადამიანების დასაქმების, აქტიური ცხოვრების და ეკონომიკაში მათი მონაწილეობის გასაგრძელებლად.
